อย่าปล่อยให้หมากลั้นฉี่ตอนน้ำท่วม

พอฝนตกติดกันหลายวันและน้ำในซอยเริ่มขึ้น สิ่งที่ต้องทำให้เสร็จก่อนน้ำถึงบันไดไม่ใช่การขนของขึ้นที่สูง แต่คือการตั้งที่ฉี่ชั่วคราวให้หมาในบ้าน เพราะหมาที่เคยออกไปฉี่หน้าบ้านทุกเช้าจะเริ่มกลั้นทันทีที่ประตูเปิดไม่เหมือนเดิม เลือกจุดที่มีท่อระบายหรือพื้นลาด เช่นระเบียงที่มีกันสาดหรือห้องน้ำ ปิดกั้นพื้นที่ให้เล็กลงกว่าที่คิด วางถาดรองหรือแผ่นซับเป็นฐานให้ฉี่ไม่ถึงพื้น ตรึงเวลาเดิมของทุกวัน เก็บกวาดทันที และเช็ดพื้นด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อเจือจางให้แห้งทุกเย็น สามอย่างหลังคือสิ่งที่ทำให้หมาไม่ต้องกลั้นข้ามคืน และทำให้บ้านไม่กลายเป็นบ่อเชื้อโรคปิดในวันที่อากาศชื้นที่สุดของปี

ผมพลาดครั้งแรกเพราะคิดว่าหมาเข้าใจเอง ว่าฝนตกก็ฉี่ในบ้านสิ ผมปูแผ่นซับแผ่นเดียวในห้องน้ำ เปิดประตูค้างไว้ แล้วรอ หกชั่วโมงผ่านไปมันไม่ฉี่เลย มันเดินวน ไปยืนจ้องประตูหน้า แล้วกลับมานอน มันกลั้นจริง ไม่ใช่ดื้อ แต่เพราะพื้นไม่ใช่ กลิ่นไม่ใช่ จังหวะก็ไม่ใช่สักอย่าง พอเข้าใจตรงนั้น ผมก็เลิกหวังให้หมาเดา แล้วเริ่มจัดทุกอย่างให้มันแทน

เลือกจุดให้ถูกตั้งแต่แรก

ระเบียงกับห้องน้ำใช้ได้ทั้งคู่ แต่คนละข้อจำกัด

ระเบียงได้เปรียบเรื่องลม กลิ่นไม่ค้างอยู่ในบ้าน แต่ต้องมีท่อระบายหรือรางน้ำจริง และต้องมีกันสาด ถ้าเป็นระเบียงเปิดโล่งฝนสาดเข้า เบาะจะเปียกทุกวันจนไม่มีเวลาแห้ง ถ้าอยู่ชั้นบนต้องคิดถึงน้ำที่อาจซึมลงห้องล่างด้วย และต้องเช็คกฎนิติบุคคลก่อน เพราะหลายคอนโดห้ามวางของบนระเบียง บางแห่งห้ามสัตว์เลี้ยงขึ้นระเบียงเลย ถ้าฝ่าฝืนแล้วมีเรื่องขึ้นมา วันที่น้ำท่วมคือวันที่ไม่มีใครอยากมีปัญหากับนิติ

ห้องน้ำได้เปรียบตรงพื้นลาดลงหาฝักบัวอยู่แล้ว มีท่อ มีไฟให้เช็ดให้แห้งได้ แต่เป็นห้องที่คนใช้ ต้องจัดไม่ให้ทับทางเดิน และต้องเช็ดให้แห้งทุกครั้งหลังหมาใช้ ไม่งั้นเชื้อรากับกลิ่นจะฝังในร่องยาแนว

ขนาดพื้นที่สำคัญกว่าที่คนคิด ให้หมามีที่ยืนหันตัวได้อย่างน้อยสองช่วงตัว ถ้าเป็นหมาตัวกลางขึ้นไป แผ่นเดียวต่อไม่พอ แต่ก็อย่ากว้างเกินไปจนมันเดินไปฉี่มุมไกลแล้วเลี่ยงตรงกลาง เพราะแบบนั้นเช็คกลิ่นยากมาก

ฐานที่ทำให้ฉี่ไม่ถึงพื้น

หญ้าเทียมที่วางลอย ๆ ไม่มีถาดรองคือหายนะ ฉี่ไหลลงถึงกระเบื้อง แทรกเข้าไปตามร่อง แล้วสามเดือนต่อมายังได้กลิ่น ใช้ถาดพลาสติกแบนเป็นฐานก่อน แล้วค่อยวางแผ่นซับหรือหญ้าเทียมทับบนนั้น อีกอย่างคือหญ้าเทียมแบบขนยาวอมฉี่และล้างยากมากในวันที่ไม่มีแดดให้ตาก เอาแบบขนสั้นพอ

ผมมีของสองชุด ชุดหนึ่งใช้อยู่ อีกชุดแขวนตากอยู่ ถ้าชุดที่ใช้เริ่มมีกลิ่นก็สลับเลย ไม่ต้องรอให้ซักเสร็จแล้วปล่อยให้หมาฉี่ทับของเดิม

กลิ่น คือตัวตัดสินว่าจะย้ายสำเร็จหรือไม่

หมาอ่านพื้นด้วยจมูก ไม่ใช่ด้วยคำสั่ง ถ้าที่ใหม่ไม่มีกลิ่นของมันเลย มันจะยืนงงแล้วรอให้เราพาไปที่เดิม วิธีที่ผมใช้คือเอาทิชชูเปียกน้ำไปเช็ดบริเวณที่มันเคยฉี่หน้าบ้าน แล้วเอาไปแตะไว้มุมหนึ่งของที่ใหม่ มุมเดียว ไม่ใช่ทั้งแผ่น ไม่กี่วันมันจะเริ่มจำว่ามุมนี้คือมุมนั้น

อีกอย่างคือเวลา หมาตัวหนึ่งฉี่วันละสามถึงห้าครั้งตามเดิม แล้วมันจำเวลาได้แม่นกว่าที่คิด วันแรกให้พาไปยืนตรงที่ใหม่ทุกสองชั่วโมง วันต่อไปทุกสามชั่วโมง ใช้คำเดิมทุกครั้ง ไม่ต้องเปลี่ยนคำไปเรื่อย พอทำเสร็จให้รางวัลภายในไม่กี่วินาที ถ้าช้ากว่านั้นมันเชื่อมไม่ติด

อย่าดุ อย่าจับกด

ผมเคยเห็นคนจับหน้าหมากดลงกับแผ่นที่มันฉี่ผิดที่ แล้ววันรุ่งขึ้นหมาก็ไปฉี่บนเตียงแทน เพราะที่ที่เราดุมันคือที่ที่เราไปยืนดู ไม่ใช่ที่ที่มันจะเลี่ยง ที่มันจะเลี่ยงคือที่ที่เราไม่เห็น มันจะไปแอบฉี่หลังโซฟา หลังตู้ ในมุมที่เราไม่มองถึง แล้วปัญหาก็จะใหญ่กว่าเดิม

เวลาที่หมาเผลอฉี่ผิดที่ พาผมพูดกับตัวเองให้ชัดว่าไม่มีใครผิด แล้วเก็บให้เร็วที่สุด กลบกลิ่นให้หมด ไม่งั้นมันจะกลับไปจุดเดิมเพราะกลิ่นยังอยู่

ล้างยังไงไม่ให้เหม็นและไม่ให้เชื้อโต

ขั้นตอนที่ผมใช้ไม่มีอะไรซับซ้อน เก็บของแข็งใส่ถุงแล้วปิดปากถุงทันที อย่าทิ้งไว้ให้ลอยในถัง ใช้กระดาษซับน้ำให้หมดก่อน แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด ตามด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อเจือจางให้ทั่ว ปล่อยให้แห้งสนิทก่อนให้หมากลับเข้าไปตรงนั้น

ถ้าเลือกใช้แฟ้มเจือจาง ให้เจือจางตามสัดส่วนบนฉลาก และเช็ดน้ำสะอาดตามอีกครั้ง อย่าให้หมาเลียพื้นตอนที่ยังไม่แห้ง หมาตัวไหนเลียยาฆ่าเชื้อเก่ง ตัวนั้นจะท้องเสียในอีกสองวัน

อากาศแบบบ้านเราคือตัวช่วยร้าย พื้นที่เปียกในบ้านจะไม่แห้งเอง ถ้าเป็นห้องน้ำต้องเปิดพัดลมเป่า หรือเช็ดให้แห้งทุกครั้ง ถ้าเป็นระเบียงต้องให้แดดส่องถึง ของที่ยังหมาดแล้วเก็บเข้ากล้องจะขึ้นราในสองวัน และรานั่นแหละที่ทำให้ทั้งบ้านเหม็น

วันที่หมาไม่ยอมฉี่เลย

นี่คือส่วนที่ผมกลัวที่สุด ไม่ใช่พื้นเปียก ไม่ใช่กลิ่น แต่คือหมาที่กลั้นมาร่วมวัน ถ้าหมายังไม่ได้ฉี่มาเกินสิบสองชั่วโมงในวันที่มันเคยฉี่สามถึงห้าครั้ง ไม่ใช่เวลามารอให้มันยอม ที่ต้องทำคือโทรหาสัตว์แพทย์หรือพาไปถ้าออกไปได้ อย่าปล่อยให้ผ่านคืน

สัญญาณที่ผมไม่รอคือ เดินวนไม่หยุดตัวเกร็ง ก้มเลียตรงท้องน้อย ลงนั่งยองแล้วไม่มีอะไรออกมาร้องคราง ไม่กินข้าว อาเจียน หรือมีเลือดปน อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องที่ผมจะแก้เองที่บ้าน ต้องให้สัตวแพทย์ดู

และสิ่งที่ห้ามทำที่สุดคือลดน้ำหรือลดอาหารเพื่อให้มันฉี่น้อยลง ผมเข้าใจว่าคนคิดแบบนั้นตอนหมดทาง แต่การดึงน้ำออกคือการซ้ำเติมของเดิม ให้น้ำเต็มที่ตามปกติ

หมาแก่ หมาที่มีโรคประจำตัว หรือหมาที่กินยาอยู่ ควรคุยกับสัตวแพทย์ไว้ล่วงหน้าก่อนหน้าฝน ว่าถ้าต้องอยู่ในบ้านหลายวันควรดูแลตรงไหนเป็นพิเศษ อย่ารอให้ถึงวันที่ถนนหน้าปากซอยกลายเป็นแม่น้ำ

แก้เบื่อในพื้นที่สี่เหลี่ยมเล็ก

วันที่ออกไปเดินไม่ได้ หมาไม่ได้ขาดแค่การวิ่ง มันขาดการคิด งานที่ผมใช้ได้ผลคือยัดขนมลงในกล่องกระดาษแล้วปิดหลายชั้นให้มันแกะ ม้วนขนมในผ้าขน towel ให้มันดมแล้วคลี่ออก ซ่อนขนมไว้ตามมุมห้องห้าจุดให้มันหา หรือสอนคำสั่งใหม่ห้านาทีวันละสามรอบ ไม่ต้องนาน แต่อย่าให้ขาด

ถ้าบ้านมีบันได ให้พาขึ้นลงช้า ๆ สองสามรอบ ระวังพื้นเปียกด้วย แต่มันได้ใช้ขาและได้ใช้สมาธิ

มีคนอยู่ด้วยก็ช่วยได้เยอะ วันที่ผมต้องออกไปทำงาน ผมจะตื่นเร็วขึ้นสิบนาทีเพื่อเล่นกับมันก่อนออก พอกลับมาก็เล่นอีก ไม่ใช่เพราะสคริปต์ แต่เพราะหมาที่ไม่ได้ระบายพลังจะไปหาอย่างอื่นทำ แล้วของที่มันเลือกทำมักไม่ใช่ของที่เราชอบ

อุบัติเหตุที่คนมองข้าม

ข้อแรกคือพื้นเปียก หมาแก่กับหมาขาสั้นลื่นง่ายมาก ครั้งหนึ่งที่บ้านหมาเหยียบน้ำแล้วขาหน้าลื่นทบกัน เดินกะเผลกไปสองวัน ถ้าพื้นตรงทางเดินเปียกตลอด ให้ปูเสื่อยางกันลื่นไว้เลย

ข้อสองคือประตู ทุกครั้งที่เปิดประตูออกไปด้านนอกในวันที่น้ำท่วม ต้องใส่สายจูงก่อนบานเปิด หมาตัวที่ว่ายน้ำไม่เป็นจะตกน้ำแล้วว่ายเข้าฝั่งไม่ถูก และน้ำท่วมไม่ใช่แค่ลึก มันมีของคมและมีท่อที่มองไม่เห็น

ข้อสามคืออย่าให้หมาย่ำน้ำที่ท่วมขัง น้ำนั้นมีทั้งน้ำเสีย เคมี และของมีคมปนกันไป ถ้าจำเป็นต้องพามันลุยจริง กลับมาถึงบ้านให้ล้างเท้าด้วยน้ำสะอาดและซับให้แห้ง โดยเฉพาะซอกนิ้ว เพราะความชื้นตรงนั้นคือที่ที่ผิวหนังเริ่มมีปัญหา

ข้อสี่คือสายไฟ พัดลมที่ตั้งพื้นกับปลั๊กพ่วงเป็นสิ่งที่หมาเล็งพอดีในวันที่ไม่มีอะไรทำ

หลังน้ำลดอย่าเพิ่งรื้อทั้งหมด

ผมเคยรื้อทุกอย่างในวันที่น้ำลดที่สุด แล้วหมาก็กลับไปกลั้นรอประตูหน้าอีกครั้ง ค่อย ๆ ทำ เอาที่ฉี่ชั่วคราวออกทีหลัง เก็บหญ้าหรือเปลี่ยนแผ่นใหม่หลังจากที่ทุกอย่างแห้งจริง ถ้ายังหมาดแล้วเก็บเข้ากล้อง กลิ่นจะกลับมาในอีกไม่กี่วัน

หญ้าเทียมที่ล้างแล้วยังมีกลิ่น หรือเป็นแบบที่แยกไม่สะดวก ให้ทิ้งเลย ไม่ต้องเสียดาย ถังและกล่องที่ใช้ให้ล้างแล้วตากแดดให้แห้งสนิท ผ้าปูในคอกซักและอบให้แห้ง

และระหว่างที่ทำทั้งหมดนี้ เป้าหมายที่ผมใช้ตัดสินคือหมาไม่ต้องกลั้นฉี่ข้ามคืน ไม่ใช่บ้านไม่มีกลิ่น ถ้าสองอย่างนี้ชนกัน ผมเลือกให้หมาฉี่ในที่ที่ผมเตรียมไว้ให้ ดีกว่าให้มันกลั้นจนต้องไปหาสัตวแพทย์ทั้งที่ก็รู้ว่าจะต้องไปตั้งแต่แรก