ใส่สายจูงลูกหมาก่อนช่วงกลัวผ่าน

การใส่สายจูงลูกหมาก่อนช่วงกลัวผ่านไม่ควรเริ่มจากการเดินออกไปนอกบ้าน แต่ควรเริ่มจากการทำซ้ำแบบน่าเบื่อในพื้นที่ที่ลูกหมารู้จักดีอยู่แล้ว คือในบ้านหรือลานเงียบที่ไม่มีอะไรใหม่ให้ประมวลผล เพราะช่วงกลัวผ่าน (fear period) ที่ลูกหมาเกือบทุกตัวผ่านราว 8-11 สัปดาห์ คือช่วงที่ระบบเตือนภัยของมันไวเกินจริง สายจูงจึงไม่ควรกลายเป็นสัญญาณว่าของที่คล้องอยู่กับตัวนี้แปลว่ากำลังจะเจอเรื่องน่ากลัว เป้าหมายของสัปดาห์แรกจึงไม่ใช่การเดิน แต่คือการที่ลูกหมาใส่สายจูงแล้วยังกินข้าวต่อ เคี้ยวของเล่นต่อ และนอนต่อได้

ผมใช้เวลาหลายวันแค่นั่งอยู่ในครัวกับลูกหมาโดยที่ยังไม่คล้องอะไรเลย สายจูงเส้นหนึ่งวางอยู่บนเคาน์เตอร์ ผมยังไม่แกะป้ายด้วยซ้ำ เพราะมัวคิดว่าต้องรอให้ได้เส้นที่พอดี ต้องรอวันที่ฟ้าดี และต้องพามันไปเดินที่สวนสาธารณะถึงจะเรียกว่าฝึก ปัญหาจริงไม่ได้อยู่ที่สายเลย อยู่ที่ผมเอาการเดินออกซอยไปตั้งเป็นด่านแรก ทั้งที่ลูกหมายังไม่รู้จักของที่กำลังจะคล้องอยู่กับตัวมัน

สองนาทีที่ทำซ้ำได้ ดีกว่าสิบห้านาทีที่ฝืน

รอบแรกของผมหน้าตาแบบนี้ ไม่มีอะไรมาก

ผมรอจังหวะที่ลูกหมากำลังสนใจอย่างอื่นอยู่ แล้วเอามือวางบนหลังมันเบา ๆ วางแล้วถอนออก ทำหลายครั้งติดกันจนมันเลิกหันมามองมือผม จากนั้นค่อยคล้องสาย ปล่อยให้สายลากกับพื้น แล้วถอดออก ใช้เวลารวมกันประมาณหนึ่งถึงสองนาที จบ ถ้ามันไม่ทันรู้ตัวว่ามีอะไรเกิดขึ้นเลย ยิ่งดี

วันแรกผมทำแบบนี้สองรอบ วันที่สองสามรอบ วันที่สามสี่รอบ ไม่ใช่เพราะมีตารางตายตัว แต่เพราะยิ่งสั้นก็ยิ่งทำบ่อยได้ และยิ่งทำบ่อย สายจูงก็ยิ่งเป็นของธรรมดา ไม่ใช่เหตุการณ์

ที่คนพลาดกันบ่อยคือคล้องเสร็จแล้วดึงทันที ลูกหมายื้อ แล้วเราก็ดึงกลับ กลายเป็นเกมวัดกำลังกันไปทั้งอาทิตย์ ทั้งที่เป้าหมายคือให้มันไม่รู้สึกว่ามีอะไรต้องต่อสู้ตั้งแต่แรก ถ้าลูกหมายื้อ ให้ปล่อยสายให้หย่อน แล้วเลื่อนไปทำมื้อหน้า

อีกวิธีที่ผมใช้ คือผูกสายไว้กับตัวเอง

บางวันผมคล้องสายไว้กับเข็มขัดแล้วเดินไปล้างจาน ปิดประตู เก็บของในครัวตามปกติ ปล่อยให้ลูกหมาลากสายตามผมไปมา ไม่ได้บังคับทิศทางอะไร วิธีนี้ทำให้สายกลายเป็นแค่เชือกเส้นหนึ่งที่ตามติดชีวิตประจำวัน แต่วางกับพื้นที่ต้องโล่งจริง ๆ อย่าให้มีขาเก้าอี้หรือมุมโต๊ะให้มันพัน เพราะถ้าสายไปติดกับอะไรแล้วลูกหมากระตุกเอง ความกลัวจะกลับมาในวินาทีเดียว

ตอนมันกินข้าว คือตอนที่สายจูงไม่น่ากลัว

ถ้วยข้าวคือจังหวะที่ผมใช้มากที่สุด ก่อนจะคล้อง ผมวางมือบนตัวมันเฉย ๆ หลายวันติดกัน จนมันไม่ต้องเงยหน้ามาดูว่ามือผมจะทำอะไร แล้วค่อย ๆ คล้องตอนที่จมูกมันยังอยู่ในถ้วย ไม่ใช่ตอนที่มันยืนจ้องผมอยู่ เพราะการยืนจ้องคือการตั้งการ์ด ถ้าคล้องตอนนั้น ทุกอย่างจะยากขึ้นทันที

ของเล่นก็ใช้ได้ผลพอ ๆ กัน เวลามันกำลังแทะก้อนอะไรอยู่ ผมคล้องสายไว้แล้วปล่อยให้มันแทะต่อ แล้วถอดออกตอนที่มันยังแทะอยู่ มันจะจำว่าสายจูงโผล่มาแล้วไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง

ช่วงกลัวผ่านกับโควตาของใหม่ในหนึ่งสัปดาห์

ช่วงนี้ไม่มีวันที่แน่นอน บางตัวเริ่มราวเจ็ดสัปดาห์ บางตัวเลยสิบสี่สัปดาห์ไปแล้ว อาการที่ผมดูไม่ใช่ปฏิทิน แต่คือตอนมันเจอของที่ไม่เคยเจอ มันหยุดกลางทาง แอบมาอยู่หลังขา ไม่ยอมรับขนมที่ปกติชอบ หรือเห่าใส่ของที่เมื่อวานไม่เห่า ถ้าเป็นแบบนี้ ผมถือว่ามันอยู่ช่วงนี้

วิธีที่ผมใช้คือให้ของใหม่หนึ่งหมวดต่อสัปดาห์ หมวดในที่นี้คือประเภทของเสียง ประเภทของพื้นผิว ประเภทของคน ไม่ใช่ยัดทั้งเสียงรถเครื่อง พื้นตะแกรง และคนแปลกหน้า ลงในสัปดาห์เดียวกัน เพราะถ้าลูกหมาย่ำแย่ลง เราจะไม่รู้เลยว่าอะไรเป็นต้นเหตุ

และถ้าสัปดาห์ไหนเห็นอาการกลัวชัด ผมจะลดของใหม่ลง ไม่ใช่เพิ่ม ลูกหมาที่ไม่ยอมเดินต่ออาจไม่ได้ดื้อ มันกลัว ส่วนจังหวะที่จะพามันออกไปเจอโลกข้างนอกจริง ๆ เป็นเรื่องที่ต้องคุยกับสัตวแพทย์ของมัน เพราะแต่ละตัวมีปัจจัยไม่เหมือนกัน ผมไม่ตัดสินแทนตรงนั้น

อุ้มผ่านปากซอย แล้ววางลงตอนที่พื้นเงียบและขาไม่ดิ้น

ปากซอยบ้านผมมีวินมอเตอร์ไซค์จอดเรียงกัน รถเข็นผลักผ่าน ทางเท้าแคบจนต้องหลบกันเป็นจังหวะ ตอนพาลูกหมาไปถึงตรงนั้นครั้งแรก ผมอุ้มมัน ไม่ได้ลากมันผ่าน

ทำไม เพราะการลากลูกหมาที่กลัวจัดผ่านจุดวุ่นวาย สอนมันว่ากลัวแล้วก็ต้องไปต่อ ไม่มีทางเลือกอื่น แต่วันที่ผมอยากสอนคือวันที่มันรู้ว่ามีคนพาผ่านได้

ผมอุ้มแล้วเดินให้เป็นปกติ ไม่ต้องกอดแน่น ไม่ต้องพูดปลอบเป็นชุด ถ้าอุ้มแล้วตัวผมเกร็ง ลูกหมารู้สึกได้ทันที พอพ้นจุดที่วุ่นวาย ผมวางมันลงตรงที่พื้นเงียบ ไม่มีรถผ่าน ไม่มีคนเดินสวน

จังหวะวางมีผลพอ ๆ กับการอุ้ม ผมรอให้ขามันผ่อนก่อน ไม่ง่ายเลยตอนแรก เพราะลูกหมาที่ตื่นเต้นจะดิ้น แต่ถ้าวางตอนมันดิ้น มันจะเรียนรู้ว่าดิ้นแล้วได้ลง แล้วทุกครั้งหลังจากนั้นจะดิ้นทันทีที่อยากลง และอย่าวางลงตรงจังหวะที่รถเครื่องกำลังผ่าน เพราะความกลัวของเสียงจะไปฝังติดกับพื้นตรงนั้น

ร้อนแบบไทยกำหนดจำนวนรอบ ไม่ใช่วันที่เริ่มฝึก

ลูกหมาอายุต่ำกว่าสี่เดือนระบายความร้อนได้ช้ากว่าตัวโต อยู่ใต้ร่มในบ้านก็ยังรู้สึกร้อนได้ ผมจึงกำหนดจำนวนรอบจากอุณหภูมิ ไม่ใช่จากวันที่ฝึกมาแล้วกี่วัน

ตัวเลขที่ผมใช้กับหมาที่บ้านคือสามถึงห้ารอบต่อวัน รอบละหนึ่งถึงสามนาที รวมแล้วไม่เกินสิบบาทถึงสิบห้านาที วันไหนร้อนจัดเหลือสองรอบ อยู่ในบ้านได้ก็อยู่ในบ้าน เวลาที่เหมาะคือก่อนเจ็ดโมงเช้ากับหลังหกโมงเย็น ช่วงเที่ยงกับบ่ายสองผมไม่แตะเลย

ถ้าจะวางลูกหมาบนพื้นปูนหรือทางเท้า ให้หลังมือแนบพื้นนับห้าวินาที ถ้าเราเองยังทนไม่ไหว อุ้งเท้ามันก็ทนไม่ไหว ถ้าเริ่มหอบหรือหาที่นอนแผ่ ให้หยุดทันที ไม่ต้องรอให้ครบรอบและไม่ต้องเสียดายที่ทำค้าง

สิ่งที่ผมอยากให้จำจากสัปดาห์แรก

สายจูงเส้นแรกไม่ใช่การพาออกไปเที่ยว มันคือการทำให้ลูกหมารู้ว่าโลกยังปลอดภัยอยู่แม้มีอะไรติดอยู่กับตัว วันที่ลูกหมายอมให้คล้องสายแล้วเดินตามผมในบ้าน โดยที่ไม่มีอะไรตื่นเต้นเกิดขึ้นเลย นั่นคือสิ่งที่ผมต้องการจากสัปดาห์แรก ไม่ใช่การเดินผ่านปากซอย

บางตัวใช้เวลาเป็นเดือนกว่าจะไปถึงตรงนั้น ไม่ใช่ความล้มเหลวของใคร และไม่ใช่สัญญาณว่ามันจะกลัวไปตลอด สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงจริง ๆ คือการเร่ง เพราะช่วงกลัวผ่านมันผ่านไปเองได้ แต่ความจำว่าสายจูงคือของน่ากลัวอยู่กับมันได้นานกว่านั้นมาก

การเดินออกไปในซอยจะมาถึงเอง ตอนที่มันพร้อม