ก่อนปล่อยหมาไปยืนเล่นบนระเบียง วิธีที่ตรงและเชื่อถือได้ที่สุดคือใช้ตลับเมตรวัดช่องสี่จุด แล้วเทียบตัวเลขที่วัดได้กับตัวหมาเอง ไม่ใช่เทียบกับขนาดช่องที่ใครต่อใครบอกว่าปลอดภัย ความกว้างช่องระหว่างลูกกรงเทียบกับความกว้างหัวหมา ช่องใต้ราวล่างเทียบกับความกว้างหัวและความกว้างไหล่ ช่องที่มุมรอยต่อระหว่างราวกับผนัง เสา หรือบานกระจกก็เทียบกับความกว้างหัว และความสูงของราวบนเทียบกับระยะที่หมาเอื้อมถึงตอนยืนสองขา สี่จุดนี้คือสิ่งที่กำหนดว่าระเบียงกันหมาได้จริงหรือแค่ดูทึบ
ผมวางตลับเมตรลงบนพื้นระเบียง แล้วกวักมือเรียกหมาตัวเล็กให้มายืนชิดกำแพง ผมไม่ได้วัดมันทั้งตัว วัดแค่สองอย่าง ความกว้างหัว กับความสูงที่มันเอื้อมถึงตอนยืนสองขา ใช้เวลาไม่ถึงสิบนาที แล้วตลับเมตรตลับเดิมก็ย้ายไปไล่วัดระเบียงต่อ
วัดหมาก่อน วัดระเบียงทีหลัง
ความกว้างหัววัดไม่ยาก แต่ต้องวัดให้ถูกจุด ให้หมายืนหันหน้าไปทางเดียวกับเรา เอาเชือกหรือสายวัดอ่อนพาดผ่านตรงจุดที่กว้างที่สุดของกะโหลก สำหรับหมาส่วนใหญ่จุดนั้นอยู่หลังตา ตรงโหนกแก้ม ไม่ใช่ระหว่างหู เพราะหว่างหูแคบกว่าและหูพับเก็บได้ ไม่นับรวม ดึงให้แนบแต่ไม่รัด ทำสามครั้ง เอาค่ามากสุด
ส่วนระยะเอื้อม ผมใช้ขนมล่อ ถือขนมในมือหนึ่ง อีกมือถือดินสอ ยื่นขนมให้หมายืนสองขาพิงกำแพง แล้วขีดรอยตรงระดับอุ้งเท้าหน้าที่แตะผนัง ทำสามรอบ เอาขีดที่สูงที่สุด แล้ววัดจากพื้นขึ้นมาถึงรอยนั้น
ที่ต้องวัดตอนยืนสองขา ไม่ใช่วัดความสูงตอนยืนสี่ขา เพราะความสูงสี่ขาบอกแค่ว่าหัวมันสูงจากพื้นเท่าไหร่ ไม่ได้บอกว่ามันเกี่ยวขาหน้าขึ้นบนราวได้ไหม หมาขาสั้นแต่ตัวยาวอาจเอื้อมได้ไกลกว่าที่ตาคาด
วัดตอนหมายังไม่เพลีย แต่ก็ยังไม่ตื่นเต้นจัด เช้าตรู่ก่อนออกไปวิ่งคือเวลาที่ผมได้ตัวเลขนิ่งที่สุด ถ้ามีคนช่วยล่อขนมจะง่ายขึ้นเยอะ เพราะเรามีมือว่างขีดผนัง
ช่องลูกกรง วัดที่จุดกว้างที่สุด ไม่ใช่ระดับสายตา
นี่คือจุดที่คนวัดพลาดกันมากที่สุด ผมเห็นหลายคนเอาเชือกไปทาบตรงระดับสายตาตัวเอง แล้วก็สรุปว่าช่องแคบ ทั้งที่ราวเหล็กดัดหรือราวสแตนเลสแบบมีลวดลาย ช่องมักสอบเข้าตรงกลาง โค้งออกตรงช่วงเชื่อม หรือกว้างขึ้นตรงรอยที่เริ่มผุ
ต้องคุกเข่าลงไป ไล่สายตาตามช่องแต่ละช่อง ตั้งแต่บนลงล่าง แล้ววัดที่จุดกว้างที่สุดของช่องนั้น ไม่ใช่จุดที่เราสะดวกวัด
ทีนี้เอาเลขช่องที่วัดได้ไปเทียบกับความกว้างหัว ตรรกะมันง่ายมาก ถ้าช่องกว้างกว่าหัวหมา หัวก็ผ่าน และถ้าหัวผ่าน ตัวที่เหลือแทบจะตามไปได้หมด เพราะคอหมาส่วนใหญ่เล็กกว่าหัวอยู่แล้ว
ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ สมมติวัดหัวหมาได้ 6 เซนติเมตร แล้วไปเจอช่องลูกกรงตรงมุมบนกว้าง 7 เซนติเมตร อันนั้นไม่ต้องคิดมาก หัวผ่านสบาย
และช่องที่หนักกว่าคือช่องที่หัวผ่านแต่ตัวไม่ผ่าน หมาเลยเข้าไปค้างอยู่ครึ่งตัว นั่นคือเหตุผลที่ต้องวัดที่หัวเป็นตัวตั้ง ไม่ใช่ที่คอ และไม่ใช่ที่ความสูงไหล่
ใต้ราวล่างกับมุมรอยต่อ สองจุดที่ตาไม่ค่อยไปหยุด
ผมเคยเกือบปล่อยหมาเล็กขึ้นระเบียงกระจก เพราะไล่วัดแต่ช่องลูกกรงจนลืมก้มลงไปดูกรอบล่าง ราวกระจกกับราวที่มีกรอบล่างมักมีช่องระหว่างกรอบล่างกับพื้นระเบียง ซึ่งบางทีก็เห็นเป็นแค่เงา ๆ อย่างเดียว หมาตัวเล็กใช้ช่องนี้ก่อนช่องอื่นทั้งหมด เพราะมันไม่ต้องแหงนมอง ไม่ต้องปีน แค่เดินก้ม ๆ ก็ออกไปแล้ว
วัดจากพื้นระเบียงขึ้นมาถึงขอบล่างของกรอบ วัดตรงจุดที่สูงที่สุดจริง ไม่ใช่ตรงกลางบาน เพราะพื้นระเบียงมักลาดเอียงเล็ก ๆ ให้น้ำระบาย
ส่วนมุมรอยต่อ ตรงที่ราวบรรจบกับผนัง เสา หรือบานกระจก เป็นที่ที่ช่องใหม่โผล่บ่อยที่สุด หลังอาคารทรุดตัว หลังฝนหนัก หลังมีคนไปยืนพิงราวเต็มน้ำหนัก ช่องพวกนี้บางทีแคบจนปลายตลับเมตรสอดไม่เข้า ผมเลยใช้ดินสอหรือลวดเสียบเข้าไปให้สุดแล้วทำรอยเล็บไว้ที่ปากช่อง ดึงออกมาแล้วค่อยเอาไปวัดกับตลับเมตร วิธีนี้ได้เลขที่ใช้ได้เหมือนกัน
ราวบนไม่ใช่แค่ความสูง แต่มันมีขั้นให้เหยียบ
หลายคนวัดความสูงราวบนจากพื้นระเบียง แล้วเอาไปเทียบกับส่วนสูงหมา ซึ่งผิด ที่ถูกคือเทียบกับระยะเอื้อมตอนยืนสองขาที่เราวัดไว้ตั้งแต่แรก ถ้าระยะเอื้อมถึงหรือเกินความสูงราว มันก็เกี่ยวขาหน้าขึ้นไปตั้งหลักได้
แต่มีอีกอย่างที่เปลี่ยนเลขนี้ทันที นั่นคือขั้นกลาง ถ้าราวมีลูกกรงแนวนอน มีลายตัดกันเป็นตาราง หรือมีช่องฉลุลาย ทุกเส้นแนวนอนที่หาวางอุ้งเท้าได้คือบันไดหนึ่งขั้น หมาไม่ต้องเอื้อมถึงราวบนจากพื้น มันแค่ต้องเอื้อมถึงขั้นถัดไป ฉะนั้นความสูงที่ต้องเทียบจริง ๆ คือวัดจากขั้นสูงสุดที่มันเหยียบได้ ไม่ใช่จากพื้น
ของในระเบียงก็เหมือนกัน กระถางต้นไม้ กล่องเก็บของ เก้าอี้พับ ถ้าวางใกล้ราว มันคือขั้นบันไดที่เราตั้งไว้เอง ลบความสูงของมันออกจากความสูงราวก่อน แล้วค่อยเทียบกับระยะเอื้อม
วัดซ้ำเมื่อไหร่
ลูกหมาโตเร็วมาก ความกว้างหัวมันเปลี่ยนทุกเดือน ผมวัดซ้ำทุกสองสามสัปดาห์จนอายุประมาณแปดถึงสิบเดือน หลังจากนั้นวัดอีกทีตอนครบปี
ที่เหลือคือวัดตามเหตุการณ์ หลังฝนตกหนัก หลังย้ายบ้าน หลังจัดของในระเบียงใหม่ และหลังมีคนมายืนพิงราวแรง ๆ มุมรอยต่อคือจุดที่เปลี่ยนเงียบที่สุด ไม่มีใครไปแตะ แต่มันค่อย ๆ ห่างออกเอง
ตัวเลขพวกนี้บอกได้แค่ว่าอะไรเป็นไปได้ ไม่ได้บอกว่าหมาจะทำ หมาหลายตัวอยู่ระเบียงมาสามปีโดยไม่เคยคิดปีนเลยก็มี แต่เราบอกล่วงหน้าไม่ได้ว่าตัวไหน และวันที่มันคิด มันใช้เวลาไม่ถึงสองวินาที ฉะนั้นผมเลยวัดทุกครั้งที่ตัวเลขมันเปลี่ยน ไม่ใช่รอให้มีอะไรเกิดขึ้นก่อน
