เลิกตื่นตีสามเปิดประตูให้หมาฉี่

แยก “เห่าขอฉี่” ออกจาก “เห่าเรื่องอื่น” ให้ได้ก่อน แล้วค่อยแก้ที่ตารางเวลา สัญญาณที่บอกว่าหมาเห่าเพราะต้องการออกไปฉี่จริงมีสามอย่างที่ต้องตรงกันพร้อมกัน คือ ตื่นใกล้เวลาเดิมทุกคืน (ต่างกันไม่เกินครึ่งชั่วโมง) ยืนนิ่งอยู่กับที่โดยหันหน้าไปทางเดิมและก้มดมพื้นเป็นแนว และเมื่อเปิดประตูแล้วมันฉี่ภายในไม่กี่สิบวินาที วิธีตัดรอบตีสามให้ขาดจึงไม่ใช่การเมินเสียง แต่คือขยับมื้อเย็นให้เร็วขึ้น ขยับรอบออกครั้งสุดท้ายก่อนนอนขึ้นครั้งละ 15 นาทีทุกสองถึงสามคืน และมีจุดฉี่ในร่มไว้เป็นทางถอยสำหรับคืนที่ฝนตกหรือยังขยับไม่ทัน ส่วนการดุตอนฉี่ผิดที่และการตัดน้ำไม่ใช่ทางที่ได้ผล และมันทำให้อ่านสัญญาณยากขึ้นด้วย

สามคืนแรกผมไม่ได้แก้อะไรเลย จดอย่างเดียว

ผมอยู่คอนโดชั้นแปด ระเบียงยาวประมาณสองเมตรครึ่ง ประตูบานเลื่อน เสียงที่ปลุกผมไม่ใช่เสียงเห่า มันคือเสียงเล็บกะเทาะกระจกสามที แล้วหยุด แล้วสามที หมาของผมนั่งอยู่ตรงมุมระเบียง หันหลังให้ห้อง

คืนแรกผมลุกไปเปิด แล้วมันฉี่ทันทีภายในไม่ถึงสิบวินาที คืนที่สอง 3:05 คืนที่สาม 2:58 ตอนนั้นผมเกือบสรุปไปแล้วว่าเป็นเรื่องกระเพาะแน่ ๆ แต่ผมยังไม่แก้ตารางอะไรทั้งนั้น ผมจดต่ออีกสามคืน แล้วตาสว่าง

สิ่งที่ผมจดมีแค่ห้าช่อง คือ เวลาที่เริ่มส่งเสียง ตอนนั้นมันยืนตรงไหน หันหน้าไปทางไหน เปิดแล้วฉี่จริงไหม แล้วฉี่เสร็จกลับไปนอนเองหรือต้องปลุก

ห้าช่องนี้พอแยกได้เกือบทุกกรณี ถ้าเวลาต่างกันไม่เกิน 40 นาทีคืนต่อคืน หันหน้าไปทางเดิม และเปิดแล้วฉี่ในสิบวินาที อันนั้นคือปากท้อง แก้ที่ตารางเวลา แต่ถ้าเป็น 1:20 คืนนี้ 3:40 พรุ่งนี้ 5:10 มะรืนนี้ แล้วเปิดไปมันเดินไปยืนจ้องลิฟต์อย่างเดียว อันนั้นคือเสียงจากทางเดิน ไม่ใช่กระเพาะ และถ้าเป็นแบบนั้น การขยับมื้อเย็นไม่ได้ช่วยอะไรเลย

ดูก้นเท้า ไม่ใช่ฟังเสียง

หมาที่ขอฉี่จริงจะยืนอยู่กับที่ครับ ไม่เดินวนไปทั่วห้อง น้ำหนักตัวถอยไปด้านหลัง หางต่ำกว่าระดับปกติเล็กน้อย บางตัวเดินวนเป็นวงแคบหนึ่งหรือสองรอบก่อนไปยืนประจำที่ จมูกก้มติดพื้นดมเป็นเส้นตรง ไม่เงยขึ้นไปดมอากาศ และที่สำคัญคือมันเงียบ เสียงขอฉี่ของหมาส่วนใหญ่คือเห่าสั้น ๆ สองสามทีแล้วหยุด แล้วรอ

เห่าเตือนคนละแบบเลย ตัวเกร็ง หันหน้าไปทางต้นเสียง ใบหูตั้ง ขนสันหลังลุก บางตัวกระโดดสองขาหน้าเกาะประตูแล้วเห่าจังหวะสั้นถี่ พอเสียงนั้นจบมันก็เลิก เห่าเบื่อไม่มีเวลาที่แน่นอนเลย มักเกิดตอนที่ยังไม่ปิดไฟ หรือหลังปิดไฟได้ไม่นานแล้วได้ยินเสียงขยับตัว

เปิด แต่เปิดแบบนับวินาที

ถ้ายังไม่แน่ใจ ให้เปิด แต่วิธีเปิดต้องเหมือนกันทุกครั้ง เปิดแล้วยืนรอที่เดิม ไม่พูด ไม่เล่น ไม่เดินไปไหนในห้อง ไม่เปิดไฟสว่าง ถ้าฉี่ภายในไม่กี่สิบวินาที ให้กลับเข้าไปนอนทันที ไม่มีต่อรอง ไม่มีกอด ไม่มีขนม ถ้ามันยืนดมไปทั่ว วนกลับมาหาเรา แปลว่าไม่ใช่ แล้วปิดประตู จบ ไม่ดุ

แต่วินาทีที่มันยืนรอที่ประตูแล้ว คุณเสียสิทธิ์ที่จะไม่เปิดไปแล้ว ปล่อยไว้แล้วมันฉี่ที่เดิมเองสักคืน สัญญาณจะหายไปเลย มันจะไม่ขออีก แล้วคุณจะไม่รู้เรื่องอีกจนได้กลิ่นตอนเช้า หมาหลายตัวเรียนรู้เร็วมากว่าการส่งเสียงไม่ได้ผล แล้วเปลี่ยนไปฉี่เงียบ ๆ บนผ้าเช็ดเท้าหน้าประตู ซึ่งแย่กว่าเดิม เพราะเราไม่เห็นจุดผิด

ทำไมผมไม่สอนด้วยการเมิน

คำแนะนำยอดนิยมคือ “เมินไป เดี๋ยวก็เลิก” ซึ่งจริงครึ่งเดียว มันเลิกจริง แต่เลิกแบบไหนคือประเด็น ถ้ากระเพาะต้องการจริง ๆ การเมินสอนให้มันเลิกขอ ไม่ได้สอนให้เลิกต้องการ แล้วมันจะเลือกวิธีเงียบ ๆ แทน กับหมาที่เพิ่งย้ายเข้าคอนโดใหม่ หรือหมาที่เริ่มมีอายุ เราจะอ่านไม่ออกไปเลยว่าอะไรกำลังเกิดขึ้น

อีกอย่างที่ต้องพูดตรง ๆ คือ อย่าดุตอนฉี่ผิดที่เด็ดขาด หมาที่ถูกดุตอนฉี่จะเริ่มฉี่ตอนที่เราไม่มอง คือนอกสายตา แล้วปัญหาจะย้ายจาก “ตื่นตีสาม” ไปเป็น “ห้องเหม็น” ซึ่งแก้ยากกว่ามาก

ขยับสามอย่างพร้อมกัน ไม่ใช่ทีละอย่าง

หลักที่ผมใช้คือ เวลาฉี่ครั้งสุดท้ายของวันถูกกำหนดจากเวลาที่อาหารมื้อใหญ่เข้าตัว ไม่ใช่จากเวลาที่เราอยากนอน หมาที่บ้านผมเริ่มรู้สึกอยากฉี่หนัก ๆ ราวสามถึงห้าชั่วโมงหลังมื้อใหญ่ อันนี้เป็นสิ่งที่ผมสังเกตจากหมาที่เลี้ยงเอง ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว ทุกตัวต่างกันตามขนาดตัวและชนิดอาหาร

ถ้าเดิมให้มื้อใหญ่สองทุ่ม จุดที่กระเพาะเต็มก็เลยไปตกประมาณเที่ยงคืน และเลยไปถึงตีสามได้สบาย ๆ พอผมขยับมื้อใหญ่มาที่หกโมงเย็น จุดนั้นก็เลื่อนตามทันทีโดยไม่ต้องฝึกอะไรเพิ่ม นี่คือชิ้นที่คนมักมองข้าม เพราะไปโทษนิสัยหมาก่อน

อย่างที่สองคือรอบเดินช่วงเย็น เดินให้ได้ 45 ถึง 60 นาที ให้มันได้ดม ได้ยืนมาร์คหลายจุด การเดินเป็นสิ่งที่ทำให้ลำไส้บีบตัว หมาเกือบทุกตัวจะถ่ายหนักในรอบนี้ ไม่ใช่ตอนยืนเฉย ๆ หน้าบ้าน

อย่างที่สามคือรอบสั้นก่อนนอน ซึ่งต้องเป็นแค่รอบห้านาที ยืนตรงที่เดิม ฉี่แล้วกลับ ไม่ใช่เดินเล่น รอบนี้จะสั้นลงเรื่อย ๆ เองเมื่อมื้อเย็นถูกขยับมาเร็วขึ้น

เลื่อนขึ้น 15 นาที ทำยังไงไม่ให้เสียเที่ยว

ถ้าตอนนี้มันตื่นตีสามทุกคืน ให้ตั้งนาฬิกาปลุก 2:45 แล้วพาออกก่อนที่มันจะเริ่มยืนรอที่ประตู ทำแบบนี้สามคืน คืนที่สี่เลื่อนเป็น 2:30 อีกสามคืน แล้วค่อย ๆ ไต่ขึ้นไปเรื่อย ๆ จนบรรจบกับรอบสุดท้ายก่อนนอน ระยะที่ผมเคยทำใช้เวลาราวสองสัปดาห์

จุดที่คนพลาดบ่อยคือ ออกไปแล้วหมาตื่นไม่เต็มที่ ยืนงง ส่ายหัว แล้วกลับไปนอนโดยไม่ฉี่ คืนนั้นถือว่าเสียเปล่า และครั้งต่อไปควรเลื่อนช้ากว่านี้ ไม่ใช่เลื่อนเร็วขึ้น ถ้าหมาของคุณตื่นยากแบบนั้น ให้ขยับมื้อเย็นก่อน แล้วค่อยขยับนาฬิกา

และที่สำคัญที่สุด การเลื่อนนาฬิกาเปล่า ๆ โดยไม่ขยับมื้อเย็นไม่ได้แก้อะไร มันแค่ย้ายให้หมาไปยืนรอที่ประตูเร็วขึ้น สองอย่างนี้ต้องขยับคู่กันเสมอ

จุดฉี่กลางคืนในคอนโด วางตรงไหน

ผมไม่ได้ใช้วิธีนี้ทุกคืน แต่มีไว้ตลอด ใช้ตอนฝนตกหนักหรือตอนที่ยังขยับตารางไม่ทัน

ตำแหน่งที่ได้ผลกับหมาของผมคือมุมระเบียงด้านในสุด ห่างจากประตูห้องนอนมากที่สุด แต่ยังอยู่ในเส้นทางที่มันเดินผ่านเวลาตื่น อย่าวางกลางห้องนั่งเล่น เพราะนั่นจะกลายเป็นจุดที่หมาเดินผ่านทั้งวัน แล้วคุณจะต้องคอยไล่ตลอด วิธีที่ดีที่สุดคือปล่อยให้หมาเลือกเองสักครั้งว่ามันถอยไปมุมไหนเวลาฉุกเฉิน แล้วใช้มุมนั้น ไม่ต้องย้ายตามใจเรา

พื้นผิวต้องเป็นแบบเดิมทุกครั้ง วางตำแหน่งเดิม ไม่เปลี่ยนรูปทรง ไม่ย้ายไปมา ถ้าเปลี่ยนผ้าบ่อย ๆ หรือย้ายที่ทุกอาทิตย์ หมาจะไม่กล้าใช้

เรื่องความสะอาด ผมล้างด้วยน้ำยาทำความสะอาดธรรมดา และเลี่ยงตัวที่มีส่วนผสมของแอมโมเนีย เพราะกลิ่นมันคล้ายฉี่ แล้วจะดึงให้หมาไปฉี่ที่อื่นแทน เก็บกลิ่นเดิมไว้จาง ๆ นิดหนึ่งพอให้มันหาจุดเจอในที่มืด ซักหรือเปลี่ยนผ้าทุกวัน ซับให้แห้งจริง อย่าให้เหลือความชื้นข้ามคืน ในอากาศบ้านเราพื้นเปียกค้างคืนเท่ากับกลิ่นและราขึ้น ไฟตรงทางเปิดแบบสลัวพอ ไม่ต้องสว่างทั้งระเบียง

วันที่ตารางยังไม่นิ่ง

ลูกสุนัขยังคุมกระเพาะไม่ได้ อย่าเพิ่งใช้ตารางนี้กับลูกหมาเลย มันต้องออกบ่อยกว่ามาก และมันจะฉี่ผิดที่อยู่ดี

หมาที่เริ่มมีอายุ ถ้าพาไปแล้วยืนงง ไม่ฉี่ แต่ตื่นทุกคืนเวลาเดิมเป๊ะ อันนี้ไม่ใช่เรื่องตารางแล้ว ควรปรึกษาสัตวแพทย์ อย่าเพิ่งไปแก้ที่มื้ออาหาร

คืนที่ฝนตกหนัก หมาหลายตัวไม่ยอมออกไปยืนกลางฝน ยิ่งระเบียงลื่นด้วย อย่ายืนกางร่มกอดหมาแล้วกลับเข้าห้องแบบนั้น มันจะเรียนรู้ว่าออกมาก็ไม่ได้ฉี่ ใช้จุดในร่มที่เดิม แล้วยืนรอเงียบ ๆ ห้านาที ไม่พูด ไม่ปลอบ ถ้าไม่ฉี่ก็กลับ

ช่วงหน้าฝนระเบียงเปียกตลอด ให้เช็ดให้แห้งก่อนพาออก ไม่งั้นหมาจะกลั้นเพราะพื้นลื่น แล้วเราจะเข้าใจผิดว่ามันไม่ต้องฉี่

หลังสองสัปดาห์

สิ่งที่เกิดขึ้นกับผมคือ รอบสุดท้ายก่อนนอนกับรอบตีสามกลายเป็นรอบเดียวกันไปเอง ไม่ใช่เพราะผมฝึกให้มันเลิกเห่า แต่เพราะความต้องการฉี่ตอนตีสามไม่มีอยู่ตรงนั้นอีกแล้ว

เหลืออยู่อย่างเดียวที่ต้องทำต่อ คือถ้าคืนไหนมันกลับมาตีสามอีกหลังจากจบเรื่องไปแล้ว อย่าเพิ่งสรุปว่ามันถอยหลัง อย่าเพิ่งดุ ไปดูก่อน ดูนาฬิกาก่อน แล้วค่อยตัดสิน