สุนัขโตที่ไม่เคยแปรงฟันเลยเริ่มได้ใน 7 วัน ถ้าเจ็ดวันนั้นถูกใช้ไปกับการสอนให้หมายอมให้มือแตะปาก ไม่ใช่การพยายามแปรงให้ครบทุกซี่ ลำดับที่ได้ผลคือ แตะแก้มและยกขอบปากค้างไว้สองสามวินาทีแล้วปล่อย พร้อมขนมหนึ่งชิ้น ทำซ้ำวันละหลายรอบ วันที่สามเปลี่ยนเป็นนิ้วชุบยาสีฟันสุนัข วันที่สี่ถึงห้าเปลี่ยนเป็นนิ้วแปรง วันที่หกเอาแปรงสีฟันหัวเล็กมาวางแตะแค่ด้านนอกปาก วันที่เจ็ดจึงแปรงจริงสองสามซี่ข้างเดียว แต่ละครั้งไม่เกินหนึ่งถึงสองนาที และต้องจบก่อนหมาจะดึงหน้าหนี
ผมวางฝาจานใส่ตับไก่ต้มสับไว้ข้างเข่า นั่งลงบนพื้นกระเบื้องที่เย็นแล้วเพราะบ่ายคล้อย หมานอนอยู่ตรงหน้า ขนาดกลาง หูตกข้างหนึ่ง มันโตมาแถวปากคลอง ผ่านมือคนมาหลายรอบ แต่ไม่มีรอบไหนที่มือแตะปากมันแล้วจบดี
ผมยื่นมือไปจากด้านข้าง ไม่ใช่จากด้านบนตรงหัว มืออีกข้างยังว่าง ก่อนหน้านี้ผมล้างมือแล้วถูให้แห้งสนิทเพราะไม่อยากให้มันได้กลิ่นอาหารจากมือที่กำลังจะแตะหน้า นิ้วชี้กับนิ้วกลางแตะเบา ๆ ที่ข้างปาก แล้วนิ้วโป้งยกขอบปากขึ้นไม่ถึงครึ่งเซ็นต์ นับในใจ หนึ่ง สอง ปล่อย แล้วเอามือออก
ขนมเข้าปากมันทันทีที่มือผมถอย
ทำแบบนี้สิบรอบในรอบเดียว ใช้เวลาไม่ถึงนาทีครึ่ง หมาขยับหัวแค่ห้าองศาก็มี หลังพ้นวันที่สอง มันเริ่มเอียงหัวเข้าหามือเอง ตอนนั้นผมถึงรู้ว่าเรามาถูกทาง
สิ่งที่ผมมองก่อนอย่างอื่น
สิ่งที่ผมจับตาคือช่วงเวลาก่อนที่หมาจะดึงหน้าหนี ไม่ใช่ตอนที่มันดึงไปแล้ว
มันมีจังหวะเล็ก ๆ เกิดขึ้นก่อน กลืนน้ำลายหนึ่งครั้ง แลบลิ้นเลียจมูกแผล่บหนึ่งที ตาแข็งค้างไปครู่ หรือหัวขยับไปห้านิดเดียว ถ้าผมเห็นจังหวะนั้น ผมปล่อยมือก่อนมันจะหนี แล้วปิดรอบตรงนั้นเลย หมาจะจำว่ามือที่แตะปากไม่ใช่เรื่องที่ต้องหนี
แต่ถ้าผมไม่เห็น ผมจะช้าไปหนึ่งวินาทีเสมอ และหนึ่งวินาทีนั้นคือทั้งหมดที่มันใช้เรียนรู้ว่าการแปรงฟันคือการถูกจับกุม
นี่คือสิ่งที่ผมอยากให้จำไว้ให้ขึ้นใจก่อนอ่านตารางด้านล่าง เพราะถ้าจับจังหวะนี้ได้ คุณจะย่นทั้งเจ็ดวันเหลือสี่วันก็ได้ และถ้าจับไม่ได้ ตารางสวยแค่ไหนก็ไม่ช่วย
ก่อนเริ่ม: ของสี่อย่างกับอีกหนึ่งข้อที่ต้องเช็ก
ของที่ต้องมีคือ ขนมที่หมาเห็นแล้วลืมทุกอย่าง ถ้าเป็นหมาซอยของผมมันคือตับไก่ต้มสับ ไม่ใช่ขนมเม็ด เพราะขนมเม็ดมันเคี้ยวนานและเสียจังหวะ
อย่างที่สองคือยาสีฟันสำหรับสุนัข รสอะไรก็ได้ที่มันชอบดม แล้วแตะปลายนิ้วให้มันเลียดู один ครั้งก่อน ถ้ามันไม่ยอมเลียเลย รสนั้นก็ไม่ต้องฝืน
ห้ามใช้ยาสีฟันคนเด็ดขาด ทั้งฟลูออไรด์และสารให้ความหวานบางชนิดเป็นพิษกับสุนัข และรสเมนทอลจัด ๆ ก็ทำให้มันไม่ยอมเปิดปากอีกเลย
อย่างที่สามคือผ้าก๊อซพันนิ้วหรือนิ้วแปรงที่สวมได้ อย่างที่สี่คือแปรงสีฟันหัวเล็กขนนุ่ม ของเด็กก็ใช้ได้ ไม่ต้องไปหาอะไรไฮเทค
ส่วนข้อที่ต้องเช็กก่อน คือปากมันเจ็บอยู่หรือเปล่า ถ้ามีเลือดออกตามไรฟัน เหงือกบวม เลือดไหลตอนเคี้ยว หินปูนแข็งเกาะเป็นก้อนสีน้ำตาล ฟันหัก หรือกลิ่นปากแรงจนผิดปกติ ให้พาไปหาสัตวแพทย์ก่อน อย่าเอาความอดทนของหมามาเป็นตัวชดเชยความเจ็บ เพราะการฝึกตอนที่มันเจ็บจะพังทั้งกระดาน และไม่ใช่เรื่องที่ผมจะเดาแทนหมอ
วันที่ 1 ถึง 2: ให้มือเป็นเรื่องธรรมดาก่อน
สองวันนี้ยังไม่ต้องมียาสีฟัน ไม่ต้องมีแปรง มีแค่มือกับขนม
แตะที่ข้างปาก ยกขอบปากขึ้นค้างไว้สองสามวินาที ปล่อย แล้วให้ขนม ทำสิบรอบ แล้วเลิก ผ่านไปสองชั่วโมงค่อยทำอีกรอบ สั้น ๆ แบบนี้สามสี่รอบต่อวัน
จังหวะให้ขนมสำคัญกว่าที่คิด ผมให้หลังมือออกจากปากแล้วเท่านั้น ไม่ให้ตอนมือยังแตะอยู่ ถ้าให้ตอนมือยังอยู่ หมามันจะเริ่มแลบลิ้นหาอาหารทั้งที่ปากยังถูกจับ ซึ่งทำให้ผมอ่านสัญญาณของมันไม่ออก
อีกเรื่องที่ผมไม่ทำเลยคือจับหัวหมาไประหว่างเข่าแบบที่คนแถวบ้านผมถนัดนัก มันได้ผลกับหมาที่ฝึกแล้ว แต่กับหมาที่ไม่เคยถูกแตะปาก มันคือการขัง และการขังไม่เคยสร้างความเคยชิน
เลือกเวลาที่หมาไม่หอบ หลังเดินกลับมาแล้วหอบแฮ่ก ๆ อย่าเพิ่งแตะปากมันตอนนั้น ปากที่เปิดหอบอยู่คือปากที่ไวที่สุด
วันที่ 3: นิ้วชุบยาสีฟัน
วันนี้เปลี่ยนจากนิ้วเปล่าเป็นนิ้วที่มียาสีฟันติดปลาย ยังไม่ต้องขยับถู แค่ป้ายที่ฟันหน้าและฟันเขี้ยวสองสามซี่ ค้างไว้สองวินาที ปล่อย ให้ขนม
ถ้าวันนี้หมาเลียปากตัวเองแล้วหันหนี ให้ถอยกลับไปวันที่ 1 ครึ่งวัน แล้วค่อยลองใหม่ ไม่ใช่เรื่องน่าอาย
วันที่ 4 ถึง 5: นิ้วแปรง
ตอนนี้เปลี่ยนจากปลายนิ้วเป็นผ้าก๊อซพันนิ้วหรือนิ้วแปรง ลูบเบา ๆ ด้านนอกฟันบนก่อน ยังไม่ต้องสอดเข้าไปด้านใน
ผมใช้วิธีนับซี่ในใจ แค่ซี่ละหนึ่งวินาที สองสามซี่ก็พอ แล้วออก ปล่อยให้มันเคี้ยวขนมไป
วันสองวันนี้เองที่หมามักจะเริ่มไม่พอใจ เพราะรู้สึกแล้วว่านี่ไม่ใช่การเล่น แต่ยังไม่ต้องไปสนใจ ขอแค่ไม่ถอยหลัง
วันที่ 6: เอาแปรงจริงมา แต่ยังไม่แปรง
วันนี้คือวันที่คนส่วนใหญ่ข้าม และเป็นวันที่ผม считаю หัวใจของทั้งแผน
เอาแปรงสีฟันหัวเล็กออกมาให้มันดม วางแตะที่ข้างปาก แตะที่ฟันหน้า ค้างหนึ่งวินาที ถอย ให้ขนม ทำห้ารอบ
แปรงยังไม่ต้องทำหน้าที่อะไรในวันนี้ มันแค่ต้องกลายเป็นของธรรมดาในปาก
ถ้าวันนี้หมาเอียงหัวหนีหรือหุบปากใส่แปรง ให้ถอยไปวันที่ 4 แล้วค่อยกลับมา
วันที่ 7: แปรงจริงสองสามซี่
แปรงสองสามซี่ข้างเดียว ไม่ต้องครบ ไม่ต้องทั้งสองข้าง ไม่ต้องถึงซี่ในสุด
ถ้าได้แปรงแค่ด้านนอกของฟันบนฝั่งซ้ายสามซี่ แล้วมันยังนอนนิ่งอยู่ กินขนม แล้วลุกไป นั่นคือความสำเร็จของทั้งสัปดาห์ ไม่ใช่ความล้มเหลว
กติกาสี่ข้อที่สำคัญกว่าตาราง
หนึ่ง หนึ่งถึงสองนาทีต่อครั้ง และจบก่อนหมาจะดึงหนี ไม่ใช่จบตอนที่มันดึงไปแล้ว
สอง ห้ามบังคับอ้าปากในสัปดาห์นี้ เอานิ้วไปง้างปากครั้งเดียวคือล้างผลของทั้งหกวันที่ผ่านมา
สาม ถอยกลับไปขั้นก่อนหน้าได้เสมอ ไม่มีอะไรเสียหาย
สี่ ตารางเจ็ดวันจะสำคัญก็ต่อเมื่อทำจริงทุกวัน วันละหลายรอบสั้น ๆ การทำสามวันแล้วเว้นห้าวันไม่ได้ผลเท่าการทำวันละหนึ่งนาทีทุกวัน
วันที่แปดและหลังจากนั้น
จากวันที่แปดค่อย ๆ ขยายเป็นทั้งสองข้าง ใช้เวลาอีกสองสัปดาห์ก็ได้ ไม่ต้องรีบ เป้าหมายคือแปรงให้ทั่วปากได้สัปดาห์ละสองถึงสามครั้งเป็นอย่างน้อย และถ้าทำได้ทุกวันก็ยิ่งดี
ของจริงที่ควรจำคือ สัปดาห์แรกไม่ได้มีไว้ทำความสะอาดฟัน สัปดาห์แรกมีไว้ทำให้มือเป็นเรื่องปกติ ถ้าคุณข้ามไปเอาแปรงถูวันแรก คุณจะใช้เวลาสามเดือนถอยกลับมาแก้
เมื่อไรควรหยุดแล้วพาไปหาหมอ
ถ้าหมาแข็งค้าง จ้องเขม็ง แล้วคำราม หรือ snapping ใส่มือ นั่นไม่ใช่เรื่องของความคุ้นชินอีกต่อไป หยุด แล้วหาคนที่ดูพฤติกรรมได้จริงมาช่วย
และถ้าปากมีเลือด มีก้อนหินปูนแข็ง ฟันโยก หรือมันเริ่มไม่ยอมกินอาหารเพราะเจ็บปาก เรื่องนั้นจบที่ห้องตรวจ ไม่ใช่ที่แปรงสีฟัน
แผนเจ็ดวันนี้ใช้ได้กับหมาที่ไม่มีประวัติหวงปากและไม่มีอาการเจ็บ หมาใจร้อนบางตัวใช้สามอาทิตย์ หมาเคยถูกจับหัว ถูกมัดปากตอนขนย้าย หรือเคยถูกดุด้วยการตีปากมาก่อน จะใช้เวลานานกว่านั้นมาก และไม่มีตารางไหนในบทความนี้จะแทนความอดทนตรงนั้นได้
