ความสงบของลูกสุนัขในคลินิกครั้งแรกตัดสินกันที่บ้าน ไม่ใช่ที่ห้องตรวจ ถ้าอยากให้ครั้งแรกผ่านไปโดยที่หมาไม่สั่นทั้งตัว ต้องเริ่มจากสามอย่างพร้อมกัน คือ ทำกรงพาให้เป็นของธรรมดาในบ้านตั้งแต่ 3-5 วันก่อนนัด, จดอาการที่สังเกตได้ลงกระดาษแผ่นเดียวพร้อมเอกสารและตัวอย่างอุจจาระของเช้าวันนั้น, และเตรียมหัวข้อคำถามให้ครบก่อนออกจากบ้าน เพราะนัดครั้งแรกคือการเก็บภาพตั้งต้นของหมาแต่ละตัว น้ำหนัก อุณหภูมิ เสียงหัวใจและปอด ฟัน ตา หู ผิวหนัง และภาวะร่างกายโดยรวม ถือเป็นเส้นฐานที่เอาไว้เทียบครั้งต่อ ๆ ไป ไม่ใช่นัดแก้ปัญหาใหญ่ งานของเจ้าของในห้องตรวจคือเล่าให้ครบและถามให้จบ ไม่ใช่พยายามตอบแทนหมอ
ผมเรียนรู้เรื่องนี้จากความผิดของตัวเอง ครั้งแรกที่พาหมาไป ผมซื้อกรงมาตั้งแต่หมามาถึงบ้าน แต่เก็บไว้ในห้องเก็บของ ไม่เคยเปิดให้มันเห็น พอเช้าวันนัดก็จับใส่กรงตรง ๆ ผลคือมันร้องแบบคนถูกจับ ขาไถพื้น ตัวเกร็ง ขนร่วงในกรง และพอถึงคลินิกมันไม่ยอมออกมาจากกรงเลย ผมนั่งหน้าเคาน์เตอร์กับหมาที่กลัวกรงของตัวเองมากกว่ากลัวหมอ
หลังจากนั้นผมเปลี่ยนวิธี และวิธีที่ได้ผลที่สุดคือทำให้กรงน่าเบื่อจนไม่น่าสนใจ
สามวันก่อนนัด ผมวางกรงพาลงกลางห้องนอน ไม่ใช่ในมุมมืดใต้โต๊ะ เปิดฝาค้างไว้ เอาผ้าห่มที่หมานอนประจำม้วนใส่進去 แล้วโยนอาหารเม็ดสองสามเม็ดไว้ตรงปากกรง ปล่อยให้มันเดินเข้าไปคาบออกมาเอง ไม่ต้องล่อ ไม่ต้องพูดปลอบ ไม่ต้องปรบมือ วันที่สองมันจะเริ่มเข้าไปนอนเล่นข้างใน วันที่สามผมปิดฝาแค่สองสามวินาทีแล้วเปิด วันที่สี่ปิดนานขึ้นหน่อยแล้วยกกรงขึ้นจากพื้นหนึ่งครั้ง วางลง เปิดฝา สิ่งที่หมาได้เรียนรู้คือ ปิดฝาแล้วไม่มีอะไรแย่เกิดขึ้น ซ้ำหลายรอบจนมันชิน
เช้าวันนัด: กรง ผ้าห่ม และรถที่ต้องเย็นก่อน
เช้าวันนัดผมไม่ทำอะไรให้ต่างจากปกติ อาหารมื้อก่อนเดินทางให้เป็นมื้อเบา ไม่ใช่มื้อใหญ่ เพราะหมาที่ตื่นเต้นและเพิ่งกินอิ่มจะอาเจียนในรถได้ง่าย สตาร์ทรถก่อน เปิดแอร์ให้เย็นก่อนยกกรงขึ้นรถ ไม่ใช่พาหมาไปนั่งรอในรถที่ยังร้อน วางกรงบนพื้นเบาะหลังหรือรัดไว้กับเข็มขัด ไม่วางบนตักตลอดทาง เพราะตักที่โยกไปมาทำให้กรงไม่นิ่ง และไม่ต้องเปิดฝาให้ดูบ่อย ๆ ปิดไว้แล้วปล่อยให้มันนอน ทางควรสั้น และอย่ารวมธุระอื่นไว้ในเที่ยวเดียวกัน
ถ้าคลินิกที่ไปมีมุมนั่งรอหรือทางเข้าที่แยกจากหมาตัวใหญ่ ถามที่เคาน์เตอร์ก่อนนั่ง เพราะหมาที่ต้องรอในห้องที่มีหมาโต ๆ เดินผ่านไปมา จะเริ่มสั่นตั้งแต่ยังไม่ถึงคิว และกลิ่นFloor กับเสียงในห้องรอคือด่านแรกที่หลายคนมองข้าม
เรื่องที่เตรียมไว้ในกระเป๋า ตัวอย่างอุจจาระเก็บจากกองที่สดที่สุดของเช้านั้น ใส่ถุงซิปสองชั้น แล้ววางในกล่องเล็กที่ยังเย็น ถ้าเก็บใส่ถุงเดียวทิ้งไว้ในรถทั้งวัน กลิ่นจะบอกทุกคนในห้องตรวจว่ามีอะไรอยู่ในกระเป๋า ส่วนเอกสารจากฟาร์มหรือเจ้าของเดิม ถ้ามีสมุดหรือสลิปอะไรก็เอามา ถ่ายรูปเก็บในมือถืออีกชุดเพราะกระดาษหายง่ายกว่าที่คิด ถ้าไม่มีเอกสารเลยก็ไม่ใช่เรื่องผิด บอกไปตรง ๆ ว่ามีข้อมูลเท่านี้ ดีกว่าเดาให้หมอเข้าใจผิด
กระดาษหนึ่งแผ่น
คืนก่อนนัด ผมใช้กระดาษ A5 แผ่นเดียว ยับได้ ไม่ต้องสมุดปกแข็ง เขียนเป็นหัวข้อสั้น ๆ
- กินวันละกี่มื้อ มื้อละประมาณเท่าไร และมื้อล่าสุดกินหมดไหม
- อุจจาระวันละกี่ครั้ง ลักษณะเป็นทรง เริ่มนุ่ม หรือเหลว นึกถึงกองจริง ๆ แล้วบรรยายตามนั้น ไม่ต้องใช้คำเทคนิค
- ดื่มน้ำบ่อยแค่ไหน เห็นมันไปกินน้ำวันละกี่ครั้ง
- นอนหลับกี่ชั่วโมง ตื่นกลางคืนไหม
- ไอ จาม ขย้อน หรือมีเสียงหายใจดังตอนนอน
- เกาตัว เกาหู เลียอุ้งเท้าแทะผิวตัวเองตรงไหนซ้ำ ๆ
- ขี้ตา ขี้หู สีเป็นอย่างไร
- เดินและวิ่งปกติไหม มีสะดุดหรือลงน้ำหนักขาข้างไหนไม่เต็ม
- เรื่องที่อยากถาม
ช่องสุดท้ายสำคัญที่สุด เขียนตอนนั่งอยู่บ้านที่สบาย ไม่ใช่ตอนยืนอยู่ในห้องแอร์เย็นที่ลืมทุกอย่าง
ในห้องตรวจ
ผมวางกรงบนเคาน์เตอร์ถ้ามีที่ให้วาง ไม่วางกับพื้น เพราะพื้นคลินิกมีกลิ่นหมาที่ผ่านมาหลายสิบตัว เปิดฝาค้างไว้ ไม่ดึงหมาออกเอง ถ้าเขามีตาชั่งสำหรับหมาตัวเล็ก เขาอาจชั่งทั้งกรงแล้วหักน้ำหนักกรงออก หรืออุ้มหมาเปล่าชั่ง แล้วแต่ที่จัดไว้
หมาที่กล้ากินคือหมาที่รับมือง่ายกว่า เตรียมอาหารเม็ดเล็ก ๆ หรือไส้กรอกต้มหั่นชิ้นเท่ากับปลายนิ้วไว้ในกระเป๋า ให้มันกินบนโต๊ะตรวจตอนหมอฟังเสียงหัวใจ กินได้หนึ่งชิ้นก็พอ ไม่ต้องล่อให้กินสิบชิ้นจนอิ่มเกิน
ส่วนหมาที่ระวังตัว ไม่มีอะไรได้ผลเท่าการรอ ปล่อยให้มันหลบในกรง เปิดฝาไว้ เอามือวางนิ่งบนผ้าห่ม ไม่ขยับ แล้วนับในใจถึงสามสิบ ถ้ายังไม่ออก ก็ให้หมอทำงานส่วนที่ทำได้จากในกรงก่อน ไม่มีใครได้คะแนนจากการดึงหมาออกจากกรงให้เร็ว
ผ้าห่มที่หมานอนเมื่อคืนเอามาด้วย กลิ่นเดิมในห้องที่มีกลิ่นใหม่ทำงานได้มากกว่าคำปลอบ และสิ่งที่ส่งผลที่สุดคือตัวคุณเอง หมาอ่านมือ อ่านลมหายใจ อ่านความเร็วของเสียง ถ้าคุณพูดเร็วขึ้นหรือมือสั่น มันรู้ทั้งหมด การกอดรัดแน่น ๆ พร้อมเสียงปลอบดัง ๆ ไม่ได้ช่วย มันเพิ่มแรงกดและเพิ่มความกลัว ให้มือคุณอยู่นิ่งและเสียงคุณต่ำลงแทน
คำถามที่ควรถามให้ครบ
- ตอนนี้หมาได้รับการป้องกันอะไรไปแล้วบ้าง และระหว่างนี้ยังเหลืออะไรที่ต้องรอ
- ระหว่างรอ พาออกไปไหนได้บ้าง เจอหมาตัวอื่นได้ไหม ลงไปเดินในซอยได้หรือยัง
- อาหารวันละกี่มื้อ ปริมาณเท่าไร และถ้ากินไม่หมดควรทำอย่างไร
- ออกกำลังกายได้แค่ไหนในวัยนี้ เดินได้นานสุดประมาณเท่าไร
- อาบน้ำได้หรือยัง ดูแลขนอย่างไรในอากาศร้อนชื้นแบบบ้านเรา และควรเริ่มทำความสะอาดหูกับตัดเล็บตรงไหน
- อาการแบบไหนที่ควรโทรกลับมาถาม ไม่ควรรอถึงนัดหน้า
- วันนี้ตรวจอะไรไปบ้าง ขอโน้ตสั้น ๆ ติดมือกลับบ้านหนึ่งแผ่น
คำถามกลุ่มนี้เป็นเรื่องทั่วไปที่คนลืมถามบ่อยที่สุด และเป็นเรื่องที่ถามวันนี้สะดวกกว่ามากกว่าจะโทรตามทีหลัง
ทั้งหมดนี้ไม่การันตีว่าลูกหมาแต่ละตัวจะสงบเท่ากัน หมาที่โตมาในซอยที่มีคนเดินผ่านทั้งวัน กับหมาที่โตมาในห้องแคบ ๆ ที่เงียบทั้งวัน คนละเรื่องกันเลย บางตัวนั่งนิ่งตั้งแต่ยังไม่ขึ้นโต๊ะ บางตัวต้องใช้เวลาสามสี่นัดกว่าจะยอมนอนในกรงในห้องรอ และถ้าวันนัดหมามีอาการป่วยอยู่แล้ว เช่น ซึม ไม่กินอะไร อาเจียน หรือหายใจลำบาก อย่าเสียเวลาเตรียมความสงบให้สวย โทรหาคลินิกก่อนเลย ลำดับความสำคัญคนละแบบ
ครั้งแรกที่คลินิกไม่ใช่บททดสอบว่าคุณเป็นเจ้าของที่ดีหรือไม่ มันคือการเก็บข้อมูลตั้งต้นหนึ่งครั้ง ถ้าวันนั้นหมาร้องบ้าง แต่คุณมีกระดาษ มีตัวอย่าง มีคำถาม และไม่ลากมันออกจากกรง ก็ถือว่าผ่านแล้ว
